Türk Nedir, Kime Denir?
Hayatın küçük ama önemli sorularından birini soruyorum: Türk nedir, kime denir? Bazen kendi kendime düşünüyorum, “Acaba gerçekten Türk müyüm?” diye. Hani o tipik İzmirli 25 yaşındaki arkadaş tipinden biri var ya, esprilerle dolu ama içten içe biraz fazla düşünceli, bir yandan da “Türk” olmanın tanımını yapacak kadar kafayı takmış biri. İşte ben o kişiyim. Hadi, gelin bu soruyu hep birlikte biraz mizahi ve yaratıcı bir şekilde tartışalım.
Türk Olmak: Kimdir Bu Gizemli Varlık?
Türk olmak, sadece vatandaşı olduğun bir ülkeden daha fazlasıdır. O kimlik, bazen sokakta tanımadığın biriyle göz göze geldiğinde, bir anda aranızda bir bağ kurar. Aynı dilde “selam” vermek, “ne var ne yok?” diye muhabbet açmak, akşam yemeğinde çayın yanında muhabbete dalmak… Hani, öyle tanımadığın birinin “bize gel, çay içelim” demesiyle kafayı bulabileceğin bir atmosfer var. İşte burada başlıyor Türk olmanın tanımı.
Türk olmak, içindeki esprili tarafı keşfetmektir. Her zaman çok ciddi olmamak, hayatta “kötü an” diye bir şeyin olmadığını düşünmek… Hatta bazen sen de kendi kendine kahkahalar atar, “Türk olmak demek bu işte!” dersin. Benim gibi, bazen ciddiyetsiz, bazen içten içe her şeyi sorgulayan biriyseniz, işte bu yazı tam size göre.
Türk Nedir? Kime Denir? İşte Sorunun Cevabı
Şimdi bazıları çıkıp der ki: “Türk, sadece Türkiye’de doğan insandır.” Ama öyle mi gerçekten? Benim için Türk olmak, bir kültür, bir duygu hali, bir yaşam tarzıdır. Örneğin, İzmir’de bir kafede otururken, yan masadaki adamın “Ne haber?” demesi, o kadar doğal ve içten gelir ki, bir anda kafede yeni bir dost edinmiş gibi hissedersin. Kimse tanımadığı birine “ne haber?” demez. Bu sadece Türk’ün yaptığı bir şeydir!
Türk’ü tanımlarken, aynı zamanda Türk olmamanın ne demek olduğunu da düşünmemiz gerekiyor. Mesela, İngiltere’de bir kafede müşteri garsona “tuvalet nerede?” diye sormaz. Hani o garsona bir bakarsınız, “Yine mi ben? Bu soruyu hep ben mi soracağım?” modunda. Türk olmanın özelliği işte burada devreye giriyor; tuvalet sorusu bile bir iş birliği, bir dostane ilişkiyi başlatır.
Türk Olmanın Kriterleri
Bir insanın Türk olup olmadığını belirlemenin kesin bir yolu var mı? Yok tabii. Ama bir kaç ipucu verebilirim:
Çay saatinin herkes için aynı ciddiyetle kabul edildiği bir kültüre sahipsindir.
Pizza söyleme sırasında, “Hadi bir de ayran koyalım” demek normaldir.
“Nereye gitsek acaba?” diye düşünmek yerine, “Gel, bi’ döner yiyelim, orada herkes var!” demek Türk olmaktır.
Sokakta rastladığın her yabancıya “Hadi gel, hadi gel, bi’ şeyler içelim” diyebilme özgürlüğüne sahipsindir. (Ve bunu gerçekten ciddiye alırlar.)
İşte bu minik detaylar, Türk olmanın işaretleridir.
İç Sesimle Düşünceler: Türk Olmak İyi Mi, Kötü Mü?
Ben (içimden): “Türk müyüm gerçekten? Yoksa sadece bu kadar kolay bir şekilde ‘selam’ demek için mi doğmuşum? Bir garsona sipariş verirken neden bu kadar rahat hissediyorum?”
Evet, bazen soruyorum: Türk olmak, sadece sofrada yemek yerken espri yapabilmek, her zaman sıcak bir çayı elinde tutarak sohbet edebilmek midir? O yüzden düşünüyorum ki, Türk olmak, her şeyin farkında olmamakla ilgilidir. O anki mutluluk, öyle anlık, öyle doğal!
Bir arkadaşımın başına geleni anlatayım mesela. Bir gün, bir kafede çalışırken, garson çocuk yanına geldi, bir süre sessizlik oldu, sonra arkadaşım “Bu çayı ben içeceğim, ama sen de gel, gel!” dedi. Hadi buyurun, işte Türk olmak bu kadar basit. Birinin yanına çayı koymak, başka birinin de “Sen de gel, beraber içelim” demesi. Bu kadar samimi bir davranış, başka hangi kültürde var ki?
Sonuçta Türk Olmak…
Sonuçta Türk olmak demek, bir yandan herkesle dost olmak, bir yandan da içsel bir samimiyetle çevreni kuşatmak demek. Türk olmak, “Yeter ki yanımda ol, yeter ki beraber gülüp eğlenelim” diyebilmek. Bu kimlik, seni sosyal bir çarkın parçası yaparken, dünyaya karşı da bir pozitif bakış açısı sunar. Yani, Türk olmak, her zaman gülümsemek ve “Bu hayatta kaybeden kimse yok, kaybeden kişi hayatta gülmeyendir” demek gibidir.
O yüzden ben de diyebilirim ki, Türk olmanın tanımını yapmanın imkânsız olduğunu düşündüm ve bu yazıyı yazarken de aslında kendimi keşfettim. Türk olmak, içtenlik, samimiyet ve espriyle harmanlanmış bir yaşam tarzıdır. O yüzden, bir “Türk” kimdir sorusunun cevabı net olmamakla birlikte, ben sana cevap verebilirim: Türk olmak, her anı birlikte yaşamaktır.